bGeluid


Geluid van vliegtuigen heeft een grote impact op de leefkwaliteit voor omwonenden. Geluid staat daarom centraal in de milieuregelgeving voor Schiphol. Nu Schiphol het plafond van 500.000 vliegtuigbewegingen heeft bereikt, wordt dit onderwerp steeds gevoeliger. In 2018 zijn we onder dit maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen gebleven. De schaarse capaciteit in de lucht en de verschillende standpunten van stakeholders zijn bepalend voor de onderhandelingen over de verdere ontwikkeling van het aantal vliegtuigbewegingen na 2020. De intensieve brede maatschappelijke discussie die in 2017-2018 plaatsvond, wordt dit jaar voortgezet.

Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel

De Nederlandse overheid werkt aan de invoering van een Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel (NNHS). In dit stelsel zijn richtlijnen vastgelegd voor het zogenoemde preferent baangebruik op Schiphol, met het oog op minimalisering van de effecten van geluidsoverlast in de omgeving. Meer in het bijzonder krijgen de Polderbaan en de Kaagbaan de voorkeur boven de andere banen voor start- en landingsactiviteiten vanwege de grotere afstand tot de woongebieden rondom Schiphol.

Het NNHS is nog niet formeel van kracht, maar de sector bereidt zich al actief voor op de invoering. Alle vluchten in 2018 op Schiphol geschiedden volgens het NNHS. De handhaving verliep echter volgens het oude systeem van zestig handhavingspunten rond de luchthaven. Het gevolg daarvan is dat op vier handhavingspunten de geluidsbelasting hoger was dan de grenswaarde uit het oude stelsel. Alle nachtelijke handhavingspunten bleven binnen de oude grenswaarde.

Schiphol rapporteert elk kwartaal over de toepassing van de regels van het NNHS. Twee elementen moeten nog verder worden uitgewerkt: de regels voor het gebruik van de vierde baan en die voor de beperking van het aantal nachtvluchten. Voordat het stelsel wettelijk wordt ingevoerd moet daarvoor een oplossing worden gevonden. Hierover zijn we in overleg met de Omgevingsraad Schiphol (ORS).

In de aanloop naar de invoering van het NNHS zal ook de Inspectie Leefomgeving en Transport rekening houden met dit nieuwe stelsel. Als echter blijkt dat de overschrijdingen het gevolg zijn van het toepassen van de nieuwe normen, zal de inspectie geen maatregelen opleggen aan de sector. Omdat het nieuwe stelsel formeel nog niet van kracht is, hebben verschillende omwonenden te kennen gegeven bezorgd te zijn dat ze niet langer recht hebben op rechtsbescherming. Ze hebben verzocht hun rechten te behouden in overeenstemming met het vorige stelsel. De omwonenden hebben een rechtszaak aangespannen tegen de inspectie, maar hun zaak is afgewezen.

Voor de formele verankering van het NNHS is een nieuw Luchthavenverkeerbesluit vereist; dit is afhankelijk van de uitkomst van een milieueffectrapportage (MER). In november 2018 is een conceptversie van de MER gepresenteerd; de definitieve versie wordt in het eerste kwartaal van 2019 verwacht.

Aanpassing MER

Als onderdeel van de concept-MER heeft Schiphol de milieu-effecten van het nieuwe stelsel onderzocht. Uit de resultaten blijkt dat de ontwikkeling van de luchthaven naar 500.000 vliegtuigbewegingen in 2020 past binnen de milieugrenzen van het Aldersakkoord. De effecten (berekend op basis van de huidige woongebieden) zijn in de concept-MER in kaart gebracht en bevatten een actuele berekening op basis van het nieuwe Europese rekenmodel (Doc29). Het nieuwe model vervangt het oude Nederlandse rekenmodel en maakt het mogelijk het niveau van geluidsoverlast nauwkeuriger te bepalen conform de aanbevelingen van de Netherlands Commission for Environmental Assessment (NCEA).

Naar aanleiding van het Aldersakkoord zijn de milieueffecten van de ontwikkeling van Schiphol na 2020 berekend, op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Er is gewerkt met een scenario op basis van 540.000 vliegtuigbewegingen. De MER geeft daarom aan dat er in principe ruimte is voor verdere ontwikkeling van de luchthaven.

De concept-MER dient als input voor toekomstige ORS-afspraken over de ontwikkeling van Schiphol na 2020. Het is dan ook belangrijk dat alle partijen er geheel op vertrouwen dat de huidige inhoud van het concept juist is. Om die reden is de concept-MER op initiatief van Schiphol getoetst door verschillende deskundigen, omwonenden en de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, op basis van zorgvuldig onderzoek van de afgesproken kaders en het gebruikte proces en rekenmodel.

Gehinderden

Behalve de regels voor preferent baangebruik stelt het NNHS ook de kaders vast voor het aantal ernstig gehinderden in de omgeving van de luchthaven, zodat de geluidsoverlast binnen specifieke geluidscontouren blijft. Het NNHS hanteert de geluidscontouren 48 en 58 dB(A) Lden. Op de afbeelding zijn deze contouren voor gebruiksjaar 2018 (van 1 november 2017 tot en met 31 oktober 2018) zichtbaar als blauwe en groene lijnen. De contouren laten de gebieden zien waar de gemiddelde geluidbelasting door vliegtuigen meer dan 48 respectievelijk 58 dB(A) bedroeg.

Binnen de 48 dB(A)-contour wordt berekend hoeveel bewoners worden aangemerkt als 'ernstig gehinderden', waarbij de huidige grenswaarde 180.000 bedraagt. In 2018 bedroeg het aantal omwonenden die als ernstig gehinderd worden aangemerkt 150.000, een stijging van 0,7 procent ten opzichte van 2017. Met name twee factoren hebben van oudsher invloed op het aantal ernstig gehinderden rondom Schiphol: baanonderhoud en de inzet van de politiehelikopters die op Schiphol-Oost zijn gestationeerd. In juli 2018 hadden onvoorziene onderhoudswerkzaamheden aan de Polderbaan aanmerkelijke gevolgen voor de lokale geluidbelasting (zie Meldingen van omwonenden).

Toekomstige woningbouw in omgeving Schiphol

Terwijl Schiphol en de metropoolregio Amsterdam van grote betekenis zijn voor de regionale en landelijke economie, heeft het toekomstig gebruik van de luchthaven gevolgen voor de mogelijkheden voor woningbouw in de regio. Het is met name van groot belang dat omliggende gemeenten en de provincies Noord- en Zuid-Holland zich bij de planning van nieuwe woningbouwontwikkeling rekenschap geven van de huidige en, voor zover nu bekend, toekomstige vliegroutes. In het herziene Luchthavenindelingsbesluit, dat in januari 2018 in werking is getreden, staan afspraken die het Rijk, de regio en de luchtvaartsector hebben gemaakt over informatieplicht, klachtenafhandeling en de vrijwaring van belanghebbenden in de luchtvaartsector in geval van nieuwbouw.

Meldingen van omwonenden

Het Bewonersaanspreekpunt Schiphol (BAS), een stichting van de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en Amsterdam Airport Schiphol, biedt particulieren dagelijks informatie over het vliegverkeer van, op en naar Schiphol, alsmede over het baangebruik, vliegroutes en wonen bij Schiphol. BAS beantwoordt vragen van omwonenden en registreert alle klachten. Daarnaast legt het huisbezoeken af aan mensen die zich ernstig gehinderd voelen door geluidsbelasting. 

Berekend aantal ernstig gehinderden door geluid
(norm: 180.000)

Klachten kunnen betrekking hebben op geluidhinder van een enkele vliegtuigbeweging of hinder gedurende een bepaalde periode. Het kunnen ook klachten van algemene aard zijn. De focusgroep, waar BAS zich in zijn rapportage op richt, bestaat uit personen die per jaar niet meer dan vijfhonderd klachten indienen; 99,6 procent van het aantal melders valt binnen deze groep. De door BAS verstrekte cijfers voor 2018 laten een sterke toename zien van het aantal melders binnen de focusgroep, alsmede van individuele meldingen die in de loop van het jaar zijn gedaan. Ondertussen daalde het aandeel 'veelmelders' (personen die meer dan vijfhonderd klachten hebben ingediend) van 0,43 procent in 2017 naar 0,39 procent in 2018.

Melders en meldingen bij BAS

Focusgroep

Veelmelders

2018

2017

2018

2017

Aantal melders

11.365

8.450

44

36

Aantal meldingen

Specifieke meldingen

52.795

33.607

131.799

107.781

Periodemeldingen

66.685

47.305

16.710

11.607

Algemene meldingen

1.579

1.180

2.951

7.679

Totaal aantal meldingen

121.059

82.092

151.460

127.067

In 2018 heeft BAS het hoogste aantal meldingen geregistreerd sinds zijn oprichting in 2007. Dit is het gevolg van het langdurige gebruik van de Zwanenburgbaan tijdens de zomermaanden. De oorzaak van deze onvoorziene situatie was het feit dat de Polderbaan tussen 14 en 23 juli tien dagen lang buiten gebruik bleef vanwege een onverwachte verzakking op een van de routes naar de startbaan. Op zondag 15 juli dienden bijna duizend omwonenden een klacht in. Dit is het hoogste aantal meldingen dat BAS ooit op één dag heeft ontvangen, ruimschoots boven het vorige record uit 2014 van 636 klachten.

Het procentueel grootste aantal melders in 2018 (24 procent) was afkomstig van het Buitenveldertbaan-'cluster' (09-27). Een specifieke stijging van meldingen kwam van inwoners van Amstelveen en Amsterdam, die hinder ondervonden van de veelvuldige inzet van de Buitenveldertbaan en de Zwanenburglaan voor starts overdag in de periode dat de Polderbaan buiten gebruik was, en het gebruik van de Kaagbaan voor starts tijdens de nachtelijke uren. Een uitgebreide analyse is beschikbaar in de jaarrapportage van BAS op www.bezoekbas.nl.

Meer informatie is te vinden op de volgende websites:

Volgende:

Streven naar 'zero-emissions' 2030